Opinie: Washington noemt Poetin humanist en zet zo de Europese zekerheid op het spel
Politiek journaliste Isolde Van den Eynde ziet hoe de VS Oekraïne onder druk zet en Poetin humanist noemt. Ze vraagt zich af hoelang Europa nog op die bondgenoot kan rekenen.

De Amerikaanse president Donald Trump oefent op een vernederende manier druk uit op de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat stelt politiek journaliste Isolde Van den Eynde in een opiniebijdrage. Volgens haar gaat het niet om een detail in de buitenlandse politiek, maar om een verschuiving die de positie van Europa fundamenteel raakt. De Verenigde Staten, zo merkt ze op, noemen de Russische president Vladimir Poetin inmiddels zelfs een humanist.
Van den Eynde zegt zichzelf in de arm te knijpen bij die vaststelling. Ze wijst erop dat de Verenigde Staten decennialang de belangrijkste bondgenoot van West-Europa zijn geweest. Als diezelfde bondgenoot vandaag een andere toon aanslaat tegenover Moskou en tegelijk de Oekraïense leider onder druk zet, dan rijst de vraag wat dat betekent voor de Europese veiligheid en voor de geloofwaardigheid van de trans-Atlantische verhouding.
De kern van haar betoog is een vraag die ze zelf expliciet formuleert: wat houdt de Verenigde Staten tegen om ook de druk op te voeren op Europa, meer bepaald op Euroclear? Daarmee legt ze een verband tussen de geopolitieke koers van Washington en de financiële belangen die in Europa liggen, in het bijzonder bij de Belgische bewaarinstelling waar een groot deel van de bevroren Russische tegoeden wordt aangehouden.
Een verschuiving die niet zonder gevolgen blijft
De vaststelling van Van den Eynde is op zich niet nieuw, maar ze valt wel op door de scherpte waarmee ze wordt geformuleerd. De Amerikaanse houding tegenover Oekraïne is de voorbije jaren meermaals van toon veranderd. Waar Washington in een eerdere fase militaire en financiële steun als vanzelfsprekend beschouwde, is daar een debat over ontstaan. In dat debat wegen binnenlandse overwegingen zwaar door, en dat vertaalt zich in een andere manier van communiceren over de oorlog en over de hoofdrolspelers.
Voor Europa is dat geen abstract gegeven. De Europese Unie heeft zich achter Oekraïne geschaard en heeft sancties tegen Rusland uitgewerkt die alleen werken als ze breed worden gedragen. Die sancties raken ook Europese instellingen en bedrijven, en ze vergen een zekere mate van eensgezindheid tussen de lidstaten. Als de belangrijkste bondgenoot buiten Europa een andere koers vaart, komt die eensgezindheid onder spanning te staan.
Van den Eynde plaatst haar analyse in dat bredere kader. Ze beschrijft niet alleen een diplomatiek incident, maar wijst op een patroon: een verschuiving in de richting van een realpolitiek waarin druk wordt opgevoerd tegen wie men vroeger als partner beschouwde. De Oekraïense president wordt daarbij in een lastige positie gemanoeuvreerd, terwijl de Russische president een welwillender typering krijgt.
Waarom Euroclear in dit verhaal opduikt
De verwijzing naar Euroclear is niet toevallig gekozen. De Belgische bewaarinstelling speelt een centrale rol in de manier waarop bevroren Russische activa worden aangehouden. Europese besluitvorming over het gebruik van die tegoeden, bijvoorbeeld voor de financiering van steun aan Oekraïne, is juridisch en politiek delicate materie. Er zijn vragen over de rechtsgrond, over de gevolgen voor de financiële stabiliteit en over de mate waarin Europa zelfstandig kan beslissen.
Als Washington bereid is om op Oekraïne druk te zetten, dan is de logische vervolgvraag volgens Van den Eynde of Europa het volgende doelwit wordt. Ze stelt die vraag openlijk, zonder een concreet scenario te schetsen. Daarmee raakt ze wel een gevoelige snaar: de Europese positie in dat dossier is kwetsbaar, omdat de instelling op Belgische bodem staat en dus ook onder Belgische en Europese verantwoordelijkheid valt.
Dat maakt van Euroclear niet alleen een technisch-financiële kwestie, maar ook een politieke. Europese leiders hebben er belang bij om die verantwoordelijkheid zelf in de hand te houden. Zodra beslissingen over die tegoeden in een bredere trans-Atlantische onderhandeling terechtkomen, wordt de Europese manoeuvreerruimte kleiner.
Wat dit betekent voor de Europese positie
De opiniebijdrage van Van den Eynde kadert in een breder debat over de vraag hoever Europa nog kan vertrouwen op de Verenigde Staten als betrouwbare partner. Die vraag is de voorbije jaren geregeld opgedoken, onder meer rond defensie-uitgaven, handelstarieven en de houding tegenover internationale instellingen. Telkens bleek dat de Europese Unie haar eigen positie sterker moet onderbouwen, ook als de samenwerking met Washington standhoudt.
In dat licht is haar slotvraag niet alleen een retorische wending. Ze legt de vinger op een zwak punt: Europa heeft zich in het sanctieregime tegen Rusland sterk afhankelijk gemaakt van de Amerikaanse bereidheid om mee te gaan in die aanpak. Als die bereidheid afneemt of van richting verandert, moet Europa zelf kunnen standhouden. Dat vergt duidelijke keuzes over financiering, over juridische grondslagen en over de mate waarin lidstaten bereid zijn gezamenlijk op te treden.
Van den Eynde formuleert geen uitgewerkt alternatief. Ze beschrijft vooral een ongemakkelijke realiteit en stelt vast dat de typering van Poetin als humanist door de belangrijkste bondgenoot een signaal is dat Europa niet naast zich neer kan leggen. Haar bijdrage is daarmee minder een pleidooi voor een concrete maatregel dan een oproep om waakzaam te blijven.
De vraag die ze opwerpt, blijft daarbij hangen: als druk op Oekraïne aanvaardbaar wordt geacht, waarom zou die druk dan stoppen aan de Europese grens? Het antwoord daarop hangt af van hoe stevig Europa zijn eigen positie weet te verdedigen, en van de bereidheid om de eigen financiële en juridische belangen niet uit handen te geven.




