Vlaams Journaal
Opinie

Opinie: België spiegelt zich te vaak aan een Frankrijk dat zelf wankelt

Onze begroting en schuld lijken op die van Frankrijk, maar de financiële positie en de politieke rust verschillen. Die voorsprong is broos.

Opinie: België spiegelt zich te vaak aan een Frankrijk dat zelf wankelt

Frankrijk geldt vandaag als de meest kwetsbare economie binnen de eurozone. Het begrotingstekort loopt dit jaar volgens het IMF op tot 5,4 procent van het bruto binnenlands product en de overheidsschuld bedraagt 118 procent. Daarbovenop komt een economie die maar moeizaam groeit, een beperkte werkzaamheid, een zware overheid en te weinig dynamiek bij bedrijven. De Franse politiek slaagt er bovendien niet meer in om daar iets tegenover te zetten: de peilingen voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar wijzen op een duel tussen uiterst rechts en uiterst links, zonder dat een van beide een geloofwaardig economisch plan voorlegt.

De financiële markten beginnen dat te vertalen in hogere rentes. De rente op Franse staatsobligaties op tien jaar naderde onlangs de 5 procent, een niveau dat in meer dan twintig jaar niet meer werd gezien. Dat is vermoedelijk slechts een voorbode van wat volgt als de politieke impasse in Parijs verder uitdiept.

België deelt meer Franse kenmerken dan we graag toegeven

Ook bij ons staat het begrotingstekort op 5,3 procent van het bbp en bedraagt de overheidsschuld 110 procent. De Belgische economie kampt eveneens met een matige groei: het IMF rekent voor de komende vijf jaar op gemiddeld 1,3 procent per jaar, tegen 1,1 procent in Frankrijk. Op de arbeidsmarkt doen wij het echter slechter dan onze zuiderburen. De werkzaamheidsgraad bedraagt hier 72,8 procent tegen 75,4 procent in Frankrijk. Belgen gaan ook vroeger met pensioen (61,5 jaar tegen 62,2 jaar) en hun loopbaan is gemiddeld korter (35,7 jaar tegen 37,5 jaar). Verder tellen we minder scale-ups en wordt er minder risicokapitaal ingezet.

In een gecombineerde rangschikking van tien internationale indexen over competitiviteit, innovatie, algemene ontwikkeling, duurzaamheid, talent en doeltreffendheid van de overheid eindigt België op de negentiende plaats bij de industrielanden, net voor Frankrijk op twintig.

De budgettaire opgave verschilt evenmin sterk. Om de schuld te stabiliseren bij de verwachte groei en de huidige rente is in Frankrijk een inspanning van 5,3 procent van het bbp nodig, in België 4,8 procent. Dat verschil is vooral te danken aan onze gunstiger marktrente. Voor ons komt dat neer op ruim 30 miljard euro, louter om de schuld niet verder te laten oplopen. Houden we ook rekening met de vergrijzing en de afgesproken extra defensie-uitgaven, dan wordt de vereiste inspanning in België zelfs groter dan in Frankrijk: 7,8 procent tegen 6,6 procent.

Waar de vergelijking wel in ons voordeel uitdraait

Toch zijn er wezenlijke verschillen. Op financieel-economisch vlak staat België er beduidend sterker voor. Onze netto internationale investeringspositie, het saldo van alle activa en passiva tegenover het buitenland, is stabiel en duidelijk positief op ongeveer 60 procent van het bbp. Frankrijk zit daar met een negatieve positie van rond 30 procent en die verslechtert nog. In normale omstandigheden weegt dat door. Bij acute onrust raakt zulke informatie echter snel op de achtergrond, zoals in 2011 bleek toen de Belgische rente opliep door twijfels over de politieke stabiliteit.

Dat politieke argument is vandaag wellicht de belangrijkste reden waarom beleggers zich minder zorgen maken over onze overheidsfinanciën dan over de Franse. Het is tegelijk een voorsprong die snel kan verdwijnen. Als de federale regering er de komende weken niet uit raakt, kan de perceptie omslaan. De recentste peilingen wijzen bovendien op een groeiende versnippering: een sterker links tot uiterst links blok in Wallonië en Brussel tegenover een rechts tot uiterst rechts blok in Vlaanderen. Duiken er ernstige vragen op over de bestuurskracht van het land, dan stijgt ook bij ons de rente aanzienlijk.

Een langetermijnplan als enige overtuigend antwoord

Willen we aantonen dat België niet hetzelfde pad opgaat als Frankrijk, dan volstaat het niet om de verschillen te benoemen. Er is een ernstig meerjarenplan nodig om de openbare financiën weer op orde te brengen. Zo'n plan moet verder reiken dan een besparing van 10 miljard en vooral een geloofwaardige strategie bevatten om het economisch potentieel van het land flink te versterken, onder meer via hogere werkzaamheid, langere loopbanen en meer ruimte voor groeibedrijven.

Zonder die combinatie van sanering en groeiversterking blijft de Belgische afwijking van het Franse scenario een kwestie van tijd. De financiële markten vergeven veel, maar niet alles, en zeker niet een politiek die de indruk wekt de eigen budgettaire problemen niet ernstig te nemen.

Gerelateerd nieuws