Vlaams Journaal
Showbizz

Studie linkt lagere botdichtheid in de rug aan snellere cognitieve achteruitgang

Onderzoek in Radiology vond dat deelnemers met minder botdichtheid in de bovenste wervelkolom sneller achteruitgingen in geheugen en denkvermogen.

Studie linkt lagere botdichtheid in de rug aan snellere cognitieve achteruitgang

Een lagere botdichtheid in de bovenste ruggengraat gaat gepaard met een snellere achteruitgang van geheugen en andere denkvaardigheden. Dat blijkt uit een studie die is gepubliceerd in het tijdschrift Radiology. De onderzoekers volgden daarvoor 715 deelnemers van gemiddeld 69 jaar die bij aanvang geen beroerte of dementie hadden doorgemaakt.

Opvallend is dat de signalen niet uit nieuwe of dure onderzoeken kwamen, maar uit gewone CT-scans van de borstkas. Die beelden worden normaal gemaakt om hart en longen te beoordelen. Met behulp van artificiële intelligentie werd op dezelfde beelden ook de botdichtheid van de wervelkolom gemeten.

De resultaten tonen dat deelnemers met een lagere botdichtheid bij de start van het onderzoek in de loop van ongeveer vijf jaar sneller achteruitgingen in hun algemene cognitieve scores. Dat was vooral zichtbaar op het Cognitive Abilities Screening Instrument, een veelgebruikte test voor denkvermogen. Het verband bleef overeind nadat de onderzoekers rekening hielden met factoren zoals opleidingsniveau, rookgedrag, leeftijd en bloeddruk.

Hoe het onderzoek in elkaar zat

De wetenschappers baseerden zich op gegevens uit de Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis, een langlopend bevolkingsonderzoek. De deelnemers ondergingen door de jaren heen zowel CT-scans van de borstkas als MRI-scans van de hersenen, aangevuld met cognitieve tests. Zo konden de onderzoekers botdichtheid en hersen gezondheid naast elkaar leggen.

De hersenscans keken naar de structuur van de witte stof en naar zogeheten hyperintensiteiten: heldere vlekken die wijzen op schade aan kleine bloedvaten in de hersenen. Bij mensen met een lagere botdichtheid bij aanvang zagen de onderzoekers een versnelde achteruitgang in het corpus callosum en in de voorste tak van de interne capsule. Dat zijn structuren die een belangrijke rol spelen bij de verbinding tussen beweging en cognitie.

Niet elke mentale test liet hetzelfde beeld zien. De achteruitgang was het duidelijkst bij algemene denkvaardigheden, terwijl andere onderdelen van het cognitieve onderzoek minder uitgesproken verschillen toonden. De onderzoekers benadrukken dan ook dat het gaat om een samenhang en niet om een bewezen oorzaak-gevolgrelatie.

Diabetes versterkt het verband

Een opvallende bevinding is dat diabetes de relatie tussen brozere botten en hersenschade lijkt te versterken. Bij deelnemers met diabetes was het verband tussen een lage botdichtheid en tekenen van hersenveroudering aanzienlijk sterker dan bij deelnemers zonder die aandoening.

Daarnaast vonden de onderzoekers aanwijzingen dat het verband bij mannen en vrouwen verschillend kan uitpakken. Die resultaten waren echter niet definitief en vragen volgens het team om verder onderzoek.

Om de betrouwbaarheid te vergroten, pasten de wetenschappers strenge statistische correcties toe. Dat was nodig omdat sommige deelnemers met een lagere botdichtheid onverwacht een hoger opleidingsniveau of betere cholesterolwaarden hadden. Zulke verschillen kunnen de uitkomsten vertekenen als er geen rekening mee wordt gehouden.

Waarom bestaande CT-scans nuttig kunnen zijn

Het praktische belang van de studie zit vooral in de methode. Omdat de dichtheid van de wervelkolom kan worden afgelezen van CT-scans die toch al worden gemaakt, ontstaat een goedkope en niet-invasieve manier om mensen op te sporen die een verhoogd risico lopen op versnelde cognitieve veroudering. Patiënten hoeven daarvoor geen extra onderzoek te ondergaan.

De onderzoekers zien daarin een mogelijkheid om de botgezondheid en de hersen gezondheid meer als één geheel te bekijken. Wie een CT-scan van de borstkas krijgt, levert dan niet alleen informatie op over hart en longen, maar ook over de kwaliteit van het skelet. Dat kan artsen helpen om tijdig signalen op te vangen.

Toch blijft voorzichtigheid geboden. De studie is observationeel van opzet en volgde de deelnemers gedurende een beperkte periode. Verder onderzoek moet uitwijzen of het meten van botdichtheid op deze manier daadwerkelijk helpt om cognitieve achteruitgang te voorspellen of zelfs tegen te gaan. Wat de resultaten wel duidelijk maken, is dat botten en hersenen mogelijk nauwer met elkaar verbonden zijn dan lang werd aangenomen.

Gerelateerd nieuws