Burnham: Russische inmenging in Brexit-referendum is een vaststaand feit

De Britse premier Andy Burnham heeft gezegd dat er geen twijfel over bestaat dat Moskou zich heeft gemengd in het referendum van 2016 over het Britse lidmaatschap van de Europese Unie. Dat verklaarde hij in de podcast The Rest is Politics. Volgens Burnham heeft hij na zijn aantreden in Downing Street laten nagaan welke rol Rusland bij de volksraadpleging speelde en kreeg hij te horen dat inmenging inderdaad heeft plaatsgevonden.

De premier gaf geen uitleg over de herkomst van die informatie, over het bewijsmateriaal waarop ze berust of over de vraag of de tussenkomst de uitslag heeft beïnvloed. Daarmee blijft een groot deel van zijn verklaring onduidelijk.

Zijn uitspraak betekent een breuk met het standpunt van eerdere conservatieve regeringen. Die hielden jarenlang vol dat er geen aanwijzingen waren dat Russische pogingen om het debat te beïnvloeden daadwerkelijk waren geslaagd.

Parlementair rapport hekelde gebrek aan onderzoek

Al in 2020 uitte een parlementaire commissie die over inlichtingen en veiligheid gaat scherpe kritiek op de regering en op de veiligheidsdiensten. De commissie, samengesteld uit leden van verschillende partijen, vond dat er veel te weinig werk was gemaakt van het onderzoek naar mogelijke buitenlandse inmenging. Ambtenaren hadden nagelaten de activiteiten van Moskou grondig in kaart te brengen, ook al waren er duidelijke signalen van campagnes via sociale media en staatsmedia.

Het rapport uit die periode wordt nu opnieuw aangehaald, omdat de premier met zijn uitlatingen feitelijk bevestigt wat de commissie toen al vermoedde.

Oproep tot meer openheid tegenover burgers

Burnham vindt dat het Verenigd Koninkrijk transparanter moet worden over pogingen van buitenlandse mogendheden om het politieke speelveld te manipuleren. Dat is volgens hem des te urgenter nu in Europa extreemrechtse bewegingen aan invloed winnen.

Als landen zulke dreigingen openbaar maken, begrijpen burgers in bijvoorbeeld Frankrijk en Duitsland beter hoe tegenstanders, en dan vooral Rusland, bepaalde politieke stromingen versterken, aldus de premier. Hij vindt dat het VK te lang aan de zijlijn is blijven staan en het publiek onvoldoende heeft gewaarschuwd voor pogingen om democratische processen te ontwrichten.

Zorgen over AfD en banden met Moskou

Tijdens een bezoek aan Berlijn sprak Burnham met de Duitse bondskanselier Friedrich Merz over de gevaren van de Alternative für Deutschland (AfD). Volgens Burnham zei Merz bezorgd te zijn over de banden tussen die partij en Rusland. De kanselier suggereerde dat de AfD financieel door Moskou wordt gesteund en het doelwit is van Russische desinformatiecampagnes. Burnham onderstreepte dat Britse steun nodig is om die gezamenlijke dreigingen aan te pakken.

Als antwoord op die uitdagingen richt het Verenigd Koninkrijk een Nationaal Centrum voor Informatieverdediging op. Dat centrum moet buitenlandse campagnes die de Britse democratie willen verzwakken opsporen en stoppen. Downing Street kondigde daarnaast een samenwerking met Duitsland aan om hybride dreigingen te bestrijden.

Een regeringswoordvoerder zei dat het beschermen van de nationale veiligheid en van democratische waarden tegen buitenlandse beïnvloeding een kerntaak is. De aanpak voorziet in een strengere Wet op de Nationale Veiligheid, beter beveiligde kritieke infrastructuur en meer capaciteit voor inlichtingen- en politiediensten.

Ook terugkeer naar de EU op tafel

Los van het veiligheidsdossier heeft Burnham gezegd bereid te zijn te onderzoeken of het Verenigd Koninkrijk op termijn kan terugkeren naar de Europese Unie. Zijn regering bekijkt volgens hem alle denkbare kaders voor de toekomstige verhouding met Brussel. Concrete stappen of een tijdlijn noemde hij daarbij niet.