België bekijkt Nederlandse aanpak voor gsm-gebruik achter het stuur
België overweegt de Nederlandse aanpak voor automatische detectie van gsm-gebruik achter het stuur. Een werkgroep bereidt een wetswijziging voor.

België overweegt de Nederlandse aanpak voor de detectie van gsm-gebruik achter het stuur over te nemen. Minister Jean-Luc Crucke wil de wetgeving aanpassen zodat automatische detectie van telefoongebruik via camera's mogelijk wordt. Vandaag kunnen bestuurders al een extra boete krijgen als op beelden van een andere overtreding te zien is dat ze een mobiele telefoon vasthouden, maar die controle gebeurt nog manueel en verschilt van parket tot parket.
Kernpunten
- ANPR-camera's registreren primair snelheidsovertredingen en roodlichtnegatie, maar de beelden mogen achteraf handmatig worden nagekeken op andere inbreuken, zoals het vasthouden van een telefoon.
- Het Hof van Cassatie heeft onlangs bevestigd dat die secundaire controle rechtmatig is, zodra een primaire overtreding officieel is vastgesteld.
- Een werkgroep met justitie, politie en mobiliteitsdiensten bereidt een wettelijk kader voor automatische detectie voor, naar Nederlands model.
- Zolang er geen geautomatiseerde systemen zijn, blijft de opsporing arbeidsintensief en afhankelijk van het beleid van de lokale parketten.
Wat is er gebeurd?
Uit berichtgeving van de openbare omroep blijkt dat bestuurders die door ANPR-camera's worden geflitst voor te snel rijden of het negeren van een rood licht, bovenop die overtreding een extra boete kunnen krijgen wanneer op de beelden te zien is dat ze een mobiele telefoon vasthouden. Die praktijk bestaat al enkele jaren, maar de toepassing ervan verschilt van parket tot parket.
De camera's zijn in eerste instantie bedoeld om specifieke verkeersovertredingen vast te leggen. Toch mogen de autoriteiten de genomen foto's handmatig nakijken op andere inbreuken. Volgens de federale politie gebeurt die tweede controle op telefoongebruik pas nadat een primaire overtreding, zoals overdreven snelheid, officieel is geregistreerd.
In België bestaan voorlopig geen systemen die uitsluitend zijn ontworpen om het gebruik van mobiele toestellen op te sporen. De boetes die vandaag worden uitgeschreven, vloeien voort uit het manueel bekijken van beelden die tijdens een andere overtreding zijn gemaakt. Op telefoongebruik achter het stuur staat momenteel een boete van meer dan 200 euro.
Waarom dit dossier belangrijk is
De discussie raakt aan een bredere vraag over hoe ver de overheid mag gaan bij het gebruik van camerabeelden. ANPR-camera's registreren namelijk niet alleen het kenteken van een voertuig, maar maken ook een foto van de volledige situatie op de weg, inclusief de inzittenden. Die beelden worden doorgaans slechts korte tijd bewaard, maar ze bevatten wel degelijk informatie die verder reikt dan de overtreding waarvoor de camera werd geplaatst.
Voor bestuurders betekent dit dat een overtreding die aanvankelijk alleen snelheid of rood licht betreft, kan uitmonden in een bijkomende sanctie voor telefoongebruik. Voor parketten en politiediensten rijst de vraag of ze die secundaire controle systematisch moeten toepassen of zich beperken tot de primaire overtreding. En voor de overheid speelt de vraag of geautomatiseerde detectie de handhaving kan versterken zonder de rechtsbescherming van burgers uit het oog te verliezen.
De minister van Mobiliteit, Jean-Luc Crucke, wil de wetgeving rond toezicht aanpassen zodat de automatische detectie van telefoongebruik wettelijk mogelijk wordt. Daarmee zou België een stap verder gaan dan de huidige praktijk, waarbij agenten of ambtenaren de beelden nog een voor een moeten beoordelen.
De Nederlandse aanpak als inspiratiebron
De regering kijkt met belangstelling naar Nederland, waar kunstmatige intelligentie en geavanceerde camerasystemen de opsporing van gsm-gebruik al automatiseren. Om een gelijkaardige technologie in België mogelijk te maken, is een werkgroep opgericht waarin justitie, politie en mobiliteitsdiensten vertegenwoordigd zijn. Ambtenaren brachten daarvoor studiebezoeken aan het buurland.
Nederland vormt daarmee een voorbeeld van hoe automatische detectie in de praktijk kan werken. Het gaat om systemen die met behulp van kunstmatige intelligentie beelden analyseren en mogelijke overtredingen signaleren. In België ontbreekt voorlopig een wettelijk kader dat zulke automatische detectie toelaat. De werkgroep moet nagaan hoe een gelijkaardig systeem hier kan worden ingevoerd.
Cassatie bevestigt rechtmatigheid van secundaire controle
Het Hof van Cassatie heeft de rechtmatigheid van de huidige praktijk onlangs bevestigd. Een advocaat was een juridische procedure gestart met het argument dat ANPR-systemen enkel mogen worden gebruikt voor de beperkte lijst van overtredingen waarvoor ze oorspronkelijk werden geprogrammeerd.
Het Hof verwierp dat argument. Zodra een primaire overtreding is vastgesteld, mag de politie volgens de hoogste rechter de daaruit voortvloeiende beelden gebruiken om bijkomende inbreuken te bestraffen, zoals het vasthouden van een telefoon tijdens het rijden.
Die uitspraak schept duidelijkheid voor parketten die tot nu toe terughoudend waren om beelden secundair te laten controleren. De federale politie benadrukt wel dat de aanpak afhangt van het beleid van de lokale openbare aanklagers, waardoor de kans op een extra boete vandaag nog sterk verschilt naargelang de plaats van de overtreding.
Handhaving blijft mensenwerk
Zolang er geen geautomatiseerde systemen zijn, blijft de opsporing van gsm-gebruik via camerabeelden arbeidsintensief. Elke foto moet immers door een bevoegde ambtenaar worden bekeken en beoordeeld. Bij grote aantallen snelheidsovertredingen is dat een aanzienlijke werklast, wat verklaart waarom de praktijk niet overal even consequent wordt toegepast.
De invoering van kunstmatige intelligentie zou dat proces kunnen versnellen, maar roept ook vragen op over foutmarge en bezwaarprocedures. Bestuurders die ten onrechte zouden worden beboet, moeten de mogelijkheid houden om de beslissing aan te vechten. De uitwerking van de wetgeving zal moeten verduidelijken hoe die waarborgen worden ingevuld.
Wat betekent dit voor de weggebruiker?
Voor de individuele bestuurder verandert er voorlopig weinig aan de bestaande regels: wie met een telefoon in de hand wordt gefotografeerd tijdens een andere overtreding, riskeert een extra boete. De pakkans hangt echter af van de plaats waar de overtreding wordt vastgesteld en van de bereidheid van het lokale parket om beelden secundair te controleren.
Als de wetgeving wordt aangepast en automatische detectie mogelijk wordt, kan de handhaving gelijkmatiger worden. Tegelijk blijft de vraag hoe fouten worden vermeden en hoe een bestuurder bezwaar kan aantekenen. De uitwerking van de wetgeving zal daarop een antwoord moeten bieden.
Wat gebeurt er nu?
De werkgroep met justitie, politie en mobiliteitsdiensten zet haar werkzaamheden voort. Minister Jean-Luc Crucke bereidt een wetswijziging voor die automatische detectie van telefoongebruik achter het stuur mogelijk moet maken. Zolang die wijziging er niet is, blijft de huidige praktijk van manuele secundaire controle van kracht, met de verschillen tussen parketten die daarmee gepaard gaan.
Intussen blijft de boodschap van de politie duidelijk: wie met een telefoon in de hand wordt gefotografeerd tijdens een andere overtreding, riskeert een extra boete. Of die controle in de toekomst automatisch verloopt, hangt af van de aanpassing van de wetgeving die de minister voor ogen heeft.
Veelgestelde vragen
Mag de politie camerabeelden van een snelheidsovertreding gebruiken om telefoongebruik vast te stellen?
Ja, dat mag. Het Hof van Cassatie heeft onlangs bevestigd dat de politie, zodra een primaire overtreding is vastgesteld, de daaruit voortvloeiende beelden mag gebruiken om bijkomende inbreuken te bestraffen, zoals het vasthouden van een telefoon tijdens het rijden.
Hoeveel bedraagt de boete voor gsm-gebruik achter het stuur?
Op telefoongebruik achter het stuur staat momenteel een boete van meer dan 200 euro. Daarbovenop kan een extra boete komen wanneer het telefoongebruik wordt vastgesteld op beelden die tijdens een andere overtreding zijn gemaakt.
Wordt automatische detectie van gsm-gebruik al toegepast in België?
Nee. In België bestaan voorlopig geen systemen die uitsluitend zijn ontworpen om het gebruik van mobiele toestellen op te sporen. De boetes die vandaag worden uitgeschreven, vloeien voort uit het manueel bekijken van beelden die tijdens een andere overtreding zijn gemaakt.
Waarom verschilt de pakkans naargelang de plaats van de overtreding?
De federale politie benadrukt dat de aanpak afhangt van het beleid van de lokale openbare aanklagers. Daardoor verschilt de kans op een extra boete vandaag nog sterk naargelang de plaats van de overtreding.




